Trikotaza nekad

Trikotaža „Dušan Dugalić“ Batočina

u Industrija

Trikotaža je najstarija fabrika u Batočini. Osnovana je u Svilajncu dvadesetih godina XX veka, zatim je prebačena u Lapovo, da bi 1932. godine bila stacionirana u Batočini. „Fabrika trikotaže, bojanja svile i pleseraja“ bila je jedina fabrika u samom naselju u periodu pred Drugi svetski rat, jer je privreda Batočine bila zasnovana na poljoprivrednoj proizvodnji, trgovini i zanatstvu. Prvi naziv fabrike bila je „Šumadija“, a zatim „Dušica“.

Vlasnik trikotaže bio je Vladimir Ignjatović poreklom iz Velike Plane. Kompleks fabrike obuhvatao je stambeni i radni deo. Stambeni deo je obuhvatao pet spavaćih soba, trepezariju, veliku kuhinju sa priključkom na vodovod. Fabrički deo obuhvatao je dve administrativne prostorije, prodavnicu i dve hale – radionicu od 500 m2 i još jednu manju između 150 m2 i 200 m2.

Trikotaža pre Drugog svetskog rata na mestu gde se danas nalazi Kulturni centar „Dositej Obradović”

Između 1935. i 1940. godine trikotaža je posedovala veliki broj mašina kupljenih većinom u Nemačkoj, ali i Italiji i u Čehoslovačkoj. Među njima bilo je štrikerskih i šivaćih mašina, za obradu tkanina (rupičarske), za pletenje čarapa (overloh), sve do velikih „Dah“ mašina koje su funkcionisale po principu „bušenih kartica“. Glavni majstor bio je Nemac, Gotfridt Hurman (Gotfridt Hürman), doveden iz Čehoslovačke. On će i umreti u Batočini, jer će tokom Drugog svetskog rata služiti kao prevodilac Nemcima.

Nakon Drugog svetskog rata sa promenom vlasti, došlo je do nacionalizacije fabrike bivšeg vlasnika. Fabrika je prvo poslovala u sastavu Državnog mlina kamena, a zbog povećane proizvodnje tekstilnih proizvoda već 1946/47 se izdvaja iz sastava mlina. Trikotaža je 1948. godine imala samo 22 zaposlena radnika i to: deset kvalifikovanih, četiri polukvalifikovana i jednog nekvalifikovanog, pet učenika i dva službenika u administraciji. Ukupan obim proizvodnje bio je 21.000 pulovera. Te iste godine trikotaža se naziva „Lepenica” i povećava obim proizvodnje povećanjem broja mašina pripajanjem radionice bivšeg vlasnika iz Kragujevca trikotaži u Batočini. Osnovni proizvodnji asortimani su bili tekstilni proizvodi za široku potrošnju, ali i za potrebe armije.

U drugoj fazi, trikotaža proširuje kapacitete i registruje se pod imenom Trikotaža „Dušan Dugalić“ Batočina. Sagrađena je nova zgrada u blizini železničke stanice. U periodu 1960 – 1964 nabavljeno je oko 60 mašina za pletenje, te trikotaža prerasta u fabriku sa znatnom proizvodnjom.

Nova zgrada trikotaže slikana 1969. godine.

Nakon osvajanja domaćeg tržišta, trikotaža se probila i na inostrano tržište. Tokom 1964. godine izvezena je znatna količina robe u Svjetski Savez, Poljsku i Bugarsku. Kasnije i na zapadno tržište.

U toku 1986- 1988. godine više od polovine mašinskog parka je zamenjeno novim kompjuterizovanim mašinama. U preduzeću je bilo zapošljeno oko 400 radnika, uglavnom ženske radne snage.

Svi glavni administrativno – pravni objekti su podignuti u periodu 1960 – 1980. godine. Upravna zgrada sagrađena je 1960. godine. Magacin gotove robe 1968. godine, a dograđen je 1977. godine. Jednospratna proizvodna zgrada podignuta je 1980. godine, a dograđena 1984. godine. Iste godine je podignuta radionica peglanja. U fabričkom krugu je sagrađena i prodavnica 1991. godine.

Današnji izgled Trikotaže

Godišnja proizvodnja Trikotaže u najsjajnijem periodu bilo je 60.000 džempera mesečno. Pre sankcija devedesetih godina 90% proizvoda je fabrika plasirala na inostrano tržište, a 10% na domaće.

Ovaj rad posvećen je svim radnicima koji su radili u fabrici i time pomogli razvoj opštine Batočina.

Piše: Marko Stanojević, istoričar.

Ostavite odgovor

Your email address will not be published.

*