fbpx
Crkva brvnara u Brzanu

Crkva brvnara u Brzanu

u Dešavanja u okolini/Religija

U selu Brzanu nalazi se Crkva brvnara sagrađena 1822. godine uz pomoć kneza Miloša Obrenovića i služila je sve do 1928. godine kada je sazidana današnja crkva posvećena Svetom proroku Iliji. Pripada Eparhiji šumadijskoj Srpske pravoslavne crkve i predstavlja nepokretno kulturno dobro kao spomenik kulture, rešenjem Zavoda za zaštitu i naučno proučavanje spomenika kulture NRS rešenjem br. 2264/48 od 20. decembra 1948. godine.

Nakon Drugog srpskog ustanka Miloš je poveo borbu za crkvenu samostalnost. Umešnom diplomatijom koja je rezultirala dobijanjem Hatišerifa 1830. godine Srbi su dobili pravo da postavljaju svoje vladike i da slobodno grade pravoslavne hramove. Nakon toga kreće talas velike obnove parohijskog života u Kneževini Srbiji koji je podrazumevao intenzivnu izgradnju novih i obnovu postojećih hramova.

Crkva brvnara (KC Dositej Obradović)

Postoji sporenje oko godine zidanja crkve. Ima pomena da je crkva podignuta 1822. ili 1825. godine, a po podacima koje je zabeležio Vladeta Milanović, sveštenik… „na trulom i ranije zamenjenom osnovnom brvnu bila je urezana 1822. godina. Dok je na prestonim ikonama, pored imena darodavca, zapisana 1829. godina.“ Najverovatnije je građa za crkvu pripremljena 1821. godine, a da je sagrađena 1822. godine, a dovršavana 1823. godine.

Brvnaru je gradio majstor Jovan koji je takođe sagradio Manastir Pokajnicu. Ikonostas je naslikao majstor Jovan Janja 1829-1830. godine sa velikom pozlatom.

Crkva brvnara (Wikimedia/Zoran Blagojevic)

Crkva posvećena Svetom proroku Iliji, postavljena je na plitkim temeljima od lomljenog kamena, građena je u obliku broda, horizontalnim slaganjem brvana. Mada je manjih dimenzija, ona je pripada srednjem tipu crkava (površine 56 m2). Celokupna dužina iznosi 11,80 m, a širina 5,30 m. Uže strane završavaju ce višeugaono – trem je sa pet preloma, a oltarski prostor sa šest, tako da prozor u tom delu nije mogao biti postavljen u osnovi broda. Crkva je podeljen u tri dela: trem, središni i oltarski deo. Zidovi od brvana, preseka 10 – 12/20 – 25 cm položeni su na zidane temelje od lomljenog kamena.

Crkva brvnara (Wikimedia/Zoran Blagojevic)

Trem je poluotvoren, sa višeugaonim prelomima u osnovi, ornamentisanim hrastovim stubovima i ogradom od profilisanog, vertikalno slaganog šašovca. Pod na tremu je popločan opekom starog formata, a tavanica je obložena profilisanim i po ivici bojenim šašovcem. U unutrašnjosti je pod popločan opekom kvadratnog formata. Tavanica je koritasto zasvedena i obložena profilisanim šašovcem. Ovako zasvedena završava se nad oltarskim prostorom, prelamajući se i prateći oblik višeugaone oltarske apside. Krov crkve je visok i strm, pokriven hrastovom šindrom. Crkva se odlikuje bogatstvom geometrijskih ornamenata na zapadnim i severnim vratima, kao i bojadisanom floralnom ornamentikom na ikonostasu.

Crkva brvnara (Wikimedia/Zoran Blagojevic)

Crkva je do 1950. godine bila u lošem stanju, šindra je istrulela a streha propala, usled čega je dolazilo do jačeg prokišnjavanja. Iz tih razloga, urađeni su konzervatorski radovi zaštite i čišćenja 1951. i 1952. godine.

Ona danas predstavlja njastariju očuvanu crkvu na teritoriji opštine Batočina, a uz crkvu Svetog Ilije koja je građena u periodu 1926 – 1928. godine po projektima arhitekte Momira Korunovića predstavlja jedinstvenu celinu i omiljeno mesto Brzanaca i ostalih ljudi iz opštine i okolinih mesta.

Pogled na dve crkve(Wikimedia/Zoran Blagojevic)

Galerija: Fotografisao Ivan Popović

Piše: Marko Stanojević, istoričar.

Ostavite odgovor

Your email address will not be published.

*

Najnovije u Dešavanja u okolini

NOĆ KNJIGE

Najduža do sada!Tradicionalna manifestacija Noć knjige održaće se i ovog juna! Uz
Idi na Vrh